EU yahimiza kuheshimiwa uhuru wa Somalia huku Mogadishu ikitafuta kuungwa mkono
Ethiopia ilipoteza njia yake ya baharini wakati Eritrea ilipojitenga mwaka 1993. / Picha : Reuters
Umoja wa Ulaya umesisitiza
kuwa mamlaka ya Somalia inapaswa kuheshimiwa baada ya Ethiopia kutia saini
mkataba wenye utata na Somaliland iliyojitangazia uhuru.
EU ilisema katika taarifa yake Jumanne kwamba "ingependa kukumbusha umuhimu wa kuheshimu umoja, mamlaka na uadilifu wa eneo la Jamhuri ya Shirikisho la Somalia kwa mujibu wa katiba yake, Mkataba wa Umoja wa Afrika na Umoja wa Mataifa. "
"Hii ni muhimu kwa amani na utulivu wa eneo zima la Pembe ya Afrika," taarifa kutoka kwa msemaji wa EU ilisema.
Somalia siku ya Jumanne ilikataa makubaliano baina ya Ethiopia na eneo lake lililojitenga la Somaliland kuiruhusu kutumia bandari kubwa yenye ufikiaji wa Bahari Nyekundu, ikisema makubaliano hayo hayana nguvu za kisheria.
Somalia, ambayo inaiona Somaliland kama sehemu ya ardhi yake, pia ilimuita balozi wake nchini Ethiopia kwa ajili ya kujadiliana kuhusu makubaliano yaliyotiwa saini kati ya Waziri Mkuu wa Ethiopia Abiy Ahmed na kiongozi wa Somaliland Muse Bihi Abdi siku ya Jumatatu.
Ethiopia ina idadi ya watu wanaokadiriwa kuwa zaidi ya milioni 120, na ndio nchi yenye watu wengi zaidi isiyo na bahari duniani. Kwa sasa inategemea nchi jirani ya Djibouti kwa biashara yake kubwa ya baharini.
'Uchokozi usiokubalika'
Makubaliano hayo yatairuhusu Ethiopia, kukodisha kilomita 20 kuzunguka bandari ya Berbera, ambayo iko kwenye Ghuba ya Aden na ufikiaji wa Bahari Nyekundu, kwa miaka 50 kwa jeshi lake la majini na malengo ya kibiashara.
Kwa upande wake, kiongozi wa Somaliland alisema Ethiopia itaitambua Somaliland kama taifa huru, na kuwa nchiya kwanza kufanya hivyo.
Hata hivyo, Somalia ilitaja makubaliano hayo kama "uchokozi" na kuapa kutetea eneo lake.
"Kama serikali, tumeshutumu na kukataa ukiukaji haramu wa Ethiopia katika mamlaka yetu ya kitaifa na uadilifu wa eneo," Mohamud alisema.
Rais wa Somalia Hassan Sheikh Mohamud alisema bungeni kwamba "hakuna mtu aliye na mamlaka kutoa hata kipande cha Somalia" baada ya mkutano wa dharura wa baraza la mawaziri uliosema kuwa makubaliano kati ya Ethiopia na Somaliland ni "uingiliaji wa wazi wa uhuru, uhuru na umoja wa Somalia" na " batili na tupu".
'Somalia haiwezi kugawanywa'
Somaliland ilijitenga na
Somalia zaidi ya miaka 30 iliyopita lakini haitambuliwi na Umoja wa Afrika au
Umoja wa Mataifa kama taifa huru. Somalia bado inaichukulia Somaliland kuwa
sehemu ya eneo lake na majibu ya maafisa kutoka huko yalikuwa ya haraka.
"Somalia haigawanyiki.
Mamlaka yake na uadilifu wa eneo ni jambo lisilopingika,” Abdirizak Omar
Mohamed, waziri wa petroli na rasilimali za madini wa Somalia, alisema.
Somalia ilichapisha kwenye
jukwaa la mtandao wa kijamii "X," zamani Twitter: "Ethiopia
inajua vyema kwamba haiwezi kutia saini mkataba wa kijeshi/MOU ya kukodisha
bandari na mkuu wa nchi wa eneo- mamlaka hayo ni haki ya Serikali ya Shirikisho
ya Somalia.”
Somalia na Somaliland
zilifikia makubaliano nchini Djibouti siku ya Ijumaa ili kuimarisha ushirikiano
kuhusu usalama na mapambano dhidi ya uhalifu uliopangwa.
Ethiopia ilipoteza njia yake
ya baharini wakati Eritrea ilipojitenga mwaka 1993. Ethiopia imekuwa ikitumia
bandari hiyo katika nchi jirani ya Djibouti kwa uagizaji na usafirishaji wake
mwingi.
