Maji ni rasilimali muhimu na ya msingi kwa maisha ya binadamu, afya ya jamii na maendeleo ya kiuchumi. Serikali ya Awamu ya Sita imeendelea kutekeleza miradi mikubwa ya maji, ikiwemo miradi ya kuchota maji kutoka Ziwa Victoria ili kuwahudumia wananchi wa maeneo mbalimbali.
Hata hivyo, bado zipo jamii zinazoshuhudia miradi hii ikipita karibu au ndani ya maeneo yao bila wao kunufaika, hali inayosababisha maswali na kilio kikubwa kwa wananchi. Kijiji cha Sungamile ni mfano halisi wa hali hiyo.
Ingawa Sungamile kiko mbali na Ziwa Victoria, bomba kuu la maji ya Ziwa Victoria limepita moja kwa moja ndani ya kijiji, lakini kwa masikitiko makubwa, maji hayo hayajatolewa kwa matumizi ya wananchi wa Sungamile. Bomba hilo limekuwa kama alama ya matumaini yaliyokatika, kwani wananchi wanaliona kila siku lakini hawawezi kulipata hata tone moja la maji
Kwa sasa, wakazi wa Sungamile wanaendelea kukabiliwa na uhaba mkubwa wa maji safi na salama.
Wananchi wanalazimika kutegemea vyanzo duni vya maji kama visima vya asili, mabwawa ya muda na mito midogo ambayo hukauka wakati wa kiangazi.
Katika baadhi ya nyakati, maji yanayopatikana huwa si salama kiafya, jambo linalowaweka wananchi katika hatari ya magonjwa.
Wanawake na watoto ndio wanaoathirika zaidi, wakitumia muda mwingi na nguvu nyingi kutembea umbali mrefu
kutafuta maji. Hali hii huathiri mahudhurio ya wanafunzi shuleni, hupunguza muda wa kufanya kazi za uzalishaji na kuongeza mzigo wa maisha kwa familia maskini.
Kupita kwa bomba la maji ya Ziwa Victoria ndani ya kijiji cha Sungamile kumeibua maswali mengi miongoni mwa wananchi. Wengi wanajiuliza ni kwa nini bomba hilo halijaunganishwa na miundombinu ya kusambaza maji kwa wakazi wa kijiji. Kwao, kuona bomba hilo bila kupata huduma ni maumivu makubwa, kwani linaashiria uwepo wa suluhisho ambalo halijakamilika.
Wananchi wanaamini kuwa endapo kungekuwa na miundombinu ya kusambaza maji kutoka kwenye bomba hilo, changamoto ya maji Sungamile ingekuwa historia. Badala yake, bomba hilo linahudumia maeneo mengine huku kijiji chenyewe kikibaki kuwa mtazamaji tu.
Uhaba wa maji safi na salama Sungamile umeendelea kusababisha athari mbalimbali za kiafya. Magonjwa yatokanayo na matumizi ya maji yasiyo salama kama kuhara, homa ya matumbo na magonjwa ya ngozi yamekuwa yakijitokeza mara kwa mara, hasa kwa watoto na wazee.
Kijamii, hali hii husababisha kuchoka kwa wananchi, malalamiko ya muda mrefu na kupungua kwa imani ya jamii kuona miundombinu mikubwa inapita bila kuwanufaisha.
Aidha, uhaba wa maji huathiri usafi wa mazingira, hali inayoongeza hatari ya milipuko ya magonjwa.
Bila maji ya uhakika, shughuli nyingi za kiuchumi haziwezi kukua. Sungamile imekosa fursa za kuendeleza kilimo cha umwagiliaji, ufugaji wa kisasa na biashara ndogondogo zinazohitaji maji. Vijana wengi wanakosa ajira na fursa za kujikwamua kiuchumi, huku kijiji kikiendelea kubaki nyuma kimaendeleo.
Kwa wananchi, ni jambo gumu kuelewa kwa nini kijiji chenye bomba kubwa la maji ya mradi wa taifa bado kinakabiliwa na uhaba wa maji, wakati suluhisho linaonekana wazi.
Kwa heshima na unyenyekevu mkubwa, wakazi wa Kijiji cha Sungamile wanaelekeza ombi lao kwa Waziri wa Maji, Mheshimiwa Juma Aweso, kuingilia kati changamoto hii. Wananchi wanaomba wizara ifanye tathmini ya haraka ili kuhakikisha kuwa bomba la maji ya Ziwa Victoria lililopita Sungamile linaunganishwa na mfumo wa kusambaza maji kwa wananchi wa kijiji hicho.
Kuingilia kati kwa Waziri wa Maji kutakuwa suluhisho la kudumu, litakalorejesha matumaini ya wananchi, kuboresha afya za jamii na kuchochea maendeleo ya kiuchumi. Ombi la Sungamile ni rahisi na la msingi: ikiwa bomba limepita, basi maji yawafikie wananchi.
Maji ni haki ya kila mwananchi. Sungamile inaomba haki hiyo itimizwe.
