Kuna nyakati katika historia ambazo, hata baada ya kupita zaidi ya miaka 60, bado zinabeba uzito mkubwa.
Moja ya nyakati hizo ni kifo cha Patrice Emery Lumumba, Waziri Mkuu wa kwanza wa Jamhuri ya Kongo huru.
Kongo ilipata uhuru kutoka kwa Ubelgiji tarehe 30 Juni 1960, lakini badala ya uhuru kuleta utulivu, nchi iliingia katika mgogoro mkubwa wa kisiasa na kijeshi. Lumumba akaondolewa madarakani, akakamatwa na hatimaye kupelekwa Katanga.
Tarehe 17 Januari 1961, Lumumba, pamoja na wenzake Joseph Okito na Maurice Mpolo, waliuawa huko Katanga. Taarifa za kihistoria za Umoja wa Mataifa na nyaraka za Marekani zinaunga mkono kwamba watatu hao waliuawa siku hiyo baada ya kupelekwa Élisabethville, leo Lubumbashi.
Lakini kilichotokea baada ya mauaji ndicho kinachofanya simulizi hii kuwa ya kutisha zaidi.
MWILI WA LUMUMBA ULIFANYIWA NINI?
Miaka mingi baadaye, Gérard Soete, Mbelgiji aliyewahi kuwa katika jeshi la gendarmerie huko Katanga, alitoa maelezo kuhusu alichodai kufanya kwa miili ya Lumumba na wenzake.
Mwaka 2000, Soete aliiambia AFP kwamba alishiriki katika kukata miili hiyo na kuimwaga kwenye asidi. Katika maelezo yake, alisema baada ya mchakato huo kubaki mabaki machache sana, hasa meno. Pia alirudia simulizi hilo katika documentary ya televisheni ya Ujerumani na kuonyesha mabaki aliyodai kuwa ya Lumumba.
Hapo ndipo jina la Gérard Soete likaingia katika moja ya sura nzito zaidi za historia ya kifo cha Lumumba.
MENO YAKAWA SEHEMU YA HISTORIA
Kwa miaka mingi, mabaki ya Lumumba yalibaki kuwa suala la kumbukumbu na ushahidi wa kihistoria.
Mwaka 2016, jino lililohusishwa na Lumumba lilipatikana katika nyumba ya binti wa Soete na kuchukuliwa na mamlaka za Ubelgiji.
Miaka sita baadaye, tarehe 20 Juni 2022, Ubelgiji ililikabidhi rasmi kwa familia ya Patrice Lumumba katika hafla iliyofanyika Brussels. Serikali ya Ubelgiji yenyewe ilieleza kuwa familia hatimaye ilikuwa inapokea mabaki ya baba na babu yao.
JE, BELGIUM ILIHUSIKA?
Hili ni eneo ambalo historia yake inahitaji kutofautisha kati ya ushahidi na madai.
Tume ya Bunge la Ubelgiji iliyochunguza kifo cha Lumumba ilihitimisha kwamba baadhi ya viongozi wa Ubelgiji na wahusika wengine wa Ubelgiji walikuwa na “uwajibikaji wa kimaadili” katika mazingira yaliyosababisha kifo chake. Hata hivyo, hilo si sawa na kusema tume ilithibitisha kwamba serikali ya Ubelgiji ilitoa amri ya moja kwa moja ya kumuua Lumumba.
MWILI ULITOWEKA, LAKINI JINA HALIKUTOWEKA
Walimuua Patrice Lumumba.
Mwili wake ukaharibiwa.
Mabaki yake yakatafutwa na kutoweka kwa miongo kadhaa.
Lakini walishindwa kuondoa kitu kimoja—kumbukumbu yake.
Zaidi ya miaka 60 baada ya kifo chake, hata jino moja lililohusishwa na Lumumba lilitosha kufungua tena ukurasa mzito wa historia kati ya Kongo na Ubelgiji.
Historia inaweza kujaribu kuficha mwili wa mtu, lakini si rahisi kuifuta historia ya mtu huyo.
Na hadi leo, jina la Patrice Lumumba linaendelea kuwa sehemu muhimu ya historia ya mapambano ya uhuru wa Afrika.
Chanzo Edward Enough
